ระบบสารสนเทศชุมชน

ระบบสารสนเทศชุมชน (Community Informatics -CI) เป็นวิธีการที่นำเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารสูงสุดในทางวิชาการ ระบบสารสนเทศชุมชน ถือว่าเป็นศาสตร์ ลักษณะสหวิทยาการ inter disciplinary (stervenson,2008) คือการนำองค์ความรู้หลายๆอย่างมาใช้  และการพัฒนาจะใช้ผู้ที่มีความรู้ หลายๆด้านมาทำงานร่วมกัน ยกตัวอย่างเช่น MIS ระบบสารสนเทศการจัดการ GIS แผนที่ดาวเทียม รวมถึง information และอื่นๆ เพื่อมาใช้ในการศึกษาวิจัย ศึกษา และช่วยในการสรุป ช่วยในการตัดสินใจ เพื่อนำไปพัฒนาในรูปแบบเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมภายในชุมชนอย่างเป็นระบบได้ดียิ่งกว่าเดิม (bishop,Bruce,2005 ) เป็นระบบสารสนเทศดังกล่าวมุ่งส่งผลสร้างความเข็มแข็งให้กับชุมชนหรือการจัดการปัญหานั้นๆ ในส่วนของผู้เขียนใช้ระบบสารสนเทศชุมชนเพื่อมุ่งสนับสนุนการแก้ไขปัญหาการใช้สเตียรอยด์ในชุมชน และให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง สามารถบริหารจัดการตนเอง แก้ไขปัญหาได้ ส่งผลมีคุณภาพชีวิต ในด้านต่างๆ ลดช่องว่างทางสังคม ช่วยในการสนับสนุนเชิงการจัดการ และสนับสนุนให้มีการพัฒนาที่ยั่งยืนในชุมชน โดยผู้พัฒนาระบบสารสนเทศจะมีหน้าที่แกนกลางเชื่อมประสาน ระหว่าง คน ชุมชน องค์กรในชุมชน เพื่อแก้ปัญหาพื้นฐานให้สัมฤทธิ์ผล จากบริบทที่กล่าวมาข้างต้น จึงได้มีการใช้ในรูปแบบของคอมพิวเตอร์และอินเตอร์เน็ตในการบันทึกข้อมูล เพื่อให้เกิดประโยชน์

job11

มีการสร้าง ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน เปิดให้บริการสาธารณะ เพื่อให้ทุกคนในชุมชนสามารถเข้าถึงสารสนเทศได้อย่างทั่วถึงเพื่อการนำไปใช้และสนับสนุนอย่างเป็นรูปแบบ โดยเรียกชื่อต่างๆกัน เช่น Telecentre, public internet access center, village knowledge center, infocenter, community technology center เป็นต้น

การจำแนกข้อมูลสารสนเทศ allan bunch,1982 แบ่งได้ 2 แบบ

สารสนเทศที่มีใช้ในชีวิตประจำวัน (statistical data) เช่น ข้อมูล รายได้ ข้อมูลการเจ็บป่วย ข้อมูลที่อยู่อาศัย (unral et.al,2002)
ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมในชุมชน (socio-ecomonic information ) เช่น ข้อมูล ชมรมกลุ่มเกษตรกร ข้อมูลพืชไร่ ข้อมูลการเลี้ยงสัตว์
ระบบสารสนเทศชุมชนถูกนำมาใช้ครั้งแรก ปี 1970 ที่ Canada ส่วนประเทศสหรัฐอเมริกา ได้จำแนกแบ่งสารสนเทศชุมชนออกเป็น 17 แบบ โดยประเทศดังกล่าวมุ่งเน้นที่จะนำรูปแบบดังกล่าวมาใช้พัฒนา หรือแก้ไขในการบริการชุมชน เป็นหลัก โดยประเทศไทยของเรา มีหลักสูตรด้านสารสนเทศมากมาย แต่ยังขาดการเข้าใจด้านสารสนเทศชุมชน

การบริการระบบสารสนเทศชุมชน มี 3 รูปแบบคือ

1) Back-up service เป็นแหล่งข้อมูลอ้างอิงสำหรับชุมชน

2) Direct service เจ้าหน้าที่เป็นผู้ใช้เพื่อแก้ปัญหาให้ชุมชน ยกตัวอย่างบทบาททางราชการช่วยกันการแก้ปัญหาหรือเป็นแกนนำ

3) Self service ประชาชนเข้าใช้ระบบด้วยตนเอง อย่างประเทศไทยที่เห็นได้ชัดคือการทำประชาคมหมู่บ้านเป็นต้น

ส่วน ข้อมูลชุมชน (Community profiling) คือข้อมูล หรือสิ่งที่เราศึกษา ค้นหาในชุมชน โดยมีบริบทของ รูปแบบ ปริมาณ ความถี่ ข้อมูลที่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับขอบเขตสารสนเทศ ชุมชนที่เราใช้มาเป็นตัวแก้ปัญหา ล้วนทำให้ขอบเขตการได้มาของข้อมูลชุมชนต่างกัน เช่นระบบสารสนเทศสนับสนุนการเลี้ยงกระบือ เขตพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี ในตัวระบบก็ระบุชัดเจน ว่าต้องการจัดเก็บข้อมูล กระบือ เขตจังหวัดอุบลราชธานี ยกตัวอย่าง ได้แก่ ข้อมูลสถิติด้านประชากรกระบือ ข้อมูลด้านเศรษฐกิจรายคน รายตำบล ไปจนถึงภาพรวมจังหวัด ข้อมูลเกี่ยวกับปัญหาด้านการใช้ยา ด้านโรคระบาด ด้านพืชที่ใช้ในการเลี้ยง และข้อมูลที่เป็นมุมมองจากบุคคลหรือชุมชน หรือด้านอื่นๆ ซึ่งสิ่งนี้คือข้อมูลชุมชน

system

 

จากภาพประกอบจะเห็นวงรอบ การพัฒนาระบบ สารสนเทศชุมชน โดยจะหมุนได้ หลายๆรอบ ได้แก่ หากทำ analysis วนจนครบรอบแล้ว เมื่อถึงการนำไปใช้งาน ด้านการออกแบบมีปัญหา  ก็วนจากการ design ไปเป็นต้น

ขั้นตอนการพัฒนาระบบสารสนเทศชุมชน
การพัฒนาระบบ จะเป็นการพัฒนาระยะยาว ใช้เวลา 2-3 ปี แบ่งเป็น 3 ระยะ ดังนี้

ระยะที่ 1 กำหนดวิสัยทัศน์ของชุมชน วิเคราะห์ความต้องการสารสนเทศของประชาชนในชุมชน และออกแบบระบบสารสนเทศชุมชนโดยใช้กระบวนการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Design)
ระยะที่ 2 การพัฒนาระบบสารสนเทศ (Information system) โดยใช้กรอบแนวคิดในการพัฒนาระบบแบบวงจรชีวิต System Development Life Cycle (SDLC) จัดทำข้อมูลชุมชน รวมทั้งจัดหาสถานที่และวิธีการเข้าถึงสารสนเทศ
ระยะที่ 3 การจัดหาและพัฒนาองค์กรในชุมชน ให้มารองรับการดำเนินงานของระบบสารสนเทศชุมชนที่พัฒนาขึ้น เพื่อบำรุงรักษาให้ระบบสารสนเทศชุมชนมีความต่อเนื่องและยั่งยืน
system

การประเมินระบบสารสนเทศชุมชน
Dara O’Neil (2002) ได้เสนอแนวทางการประเมินผลไว้ 5 ประการ คือ

Strong democracy ประเมินความเข้มแข็งของประชาธิปไตยในชุมชน
Social capital ประเมินทุนทางสังคม
Individual empowerment ประเมินการกระจายอำนาจลงสู่บุคคล
Sense of community ประเมินความเป็นชุมชน
Economic development opportunities ประเมินโอกาสของการพัฒนาทางเศรษฐกิจ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *